Deel 1: Grootschalige fraude met uitkeringsgeld jonggehandicapten

Miljoenen euro's aan belastinggeld zijn in de zakken van fraudeurs verdwenen. Dat melden klokkenluiders aan RTL Nieuws. Het gaat om jobcoachbedrijven die de jonggehandicapten, zogenoemde Wajongers, moeten begeleiden.Zie ook de video op: http://www.rtl.nl/(/actueel/rtlnieuws/binnenland/)/components/actueel/rtlnieuws/2011/12_december/08/binnenland/Miljoenenenfraude_met_wajong_uitkering_jonge_gehandicapten.xml

De frauduleuze constructies zijn vanaf 2006 meerdere malen door medewerkers aangekaart binnen uitkeringsinstantie UWV, zeggen de klokkenluiders. Maar het UWV greep volgens hen niet in.

Twee ton fraude bij AtWork:

Uitkeringsinstantie UWV bevestigt tegenover RTL Nieuws dat er in ieder geval voor vele tonnen is gefraudeerd. Bij één frauderend bedrijf is na een eerste onderzoek al voor ruim 2 ton aan fraude ontdekt. Het gaat om het landelijk opererende AtWork Jobcoaching. De erkenning van het bedrijf is inmiddels ingetrokken. Het UWV verdenkt dit bedrijf van valsheid in geschrifte en het leveren van wanprestaties. Uit het onderzoek blijkt dat er onder andere is gesjoemeld met geld voor coaching van mensen in de Wajong, maar ook met loonsubsidieregelingen en ziektewetgeld. Meer uren gedeclareerd AtWork Jobcoaching heeft veel te veel jobcoachuren bij het UWV gedeclareerd. Wajongers kregen soms maar een half uurtje begeleiding per week, of helemaal geen begeleiding, terwijl het bedrijf zes uur per week declareerde. Een deel van de Wajongers zat zelfs gewoon thuis op de bank of werd ziek gemeld terwijl zij niet ziek waren. Op papier waren zij wel aan het werk, en daarom ontving het jobcoachbedrijf via allerlei regelingen Wajong-gelden. 15.000 euro per Wajonger per jaar Dit soort fraudeconstructies levert bedrijven al gauw 15.000 euro per Wajonger per jaar op. Bij AtWork werken zo’n 200 Wajongers. Vijftig zaken zijn tot nu toe onderzocht. UWV gaat scherp controleren "Het is heel erg dat mensen zich verrijken over de ruggen van een kwetsbare groep Wajongers," zegt UWV-bestuurder Fred Paling. "Dit pikken wij niet. Wij gaan dit scherp controleren." AtWork Jobcoaching zegt de uitkomst van het UWV-onderzoek 'met vertrouwen' tegemoet te zien. "AtWork werkt met integere jobcoaches. Alle verrichtingen worden nauwkeurig verantwoord", aldus het bedrijf in een schriftelijke reactie. Meer bedrijven werken zo Klokkenluiders, onder wie ook oud-UWV-medewerkers, vertellen aan RTL Nieuws dat meer bedrijven op deze manier werken. Zij constateren dat er aan meerdere bedrijven onterecht voor vele duizenden euro’s per Wajonger geld is uitgekeerd. En dat jaren achtereen. Zij schatten dan ook in dat dit fraudeschandaal in de miljoenen kan gaan lopen.

'UWV greep niet in':

Oud-UWV-medewerkers en andere betrokkenen verklaren dat zij vanaf 2006 meerdere malen de fraude hebben aangekaart binnen het UWV, onder andere bij de staf en leidinggevenden. Maar daar gebeurde volgens hen niets mee.

Geen prioriteit:

"Dit had totaal geen prioriteit," zegt een klokkenluider. "Dat werd ook zo gezegd. De beoordeling van WAO'ers en later mensen die de WIA ingingen, daar draaide het allemaal om. De leidinggevenden zeiden: doe er zelf maar iets mee als dat kan, maar het heeft geen prioriteit." Geen centrale registratie fraudeurs Een vermoedelijke fraudeur die in de ene regio door lokale UWV-medewerkers werd uitgesloten van de regelingen, dook korte tijd later in een andere regio gewoon weer op. "Je zou verwachten dat bedrijven die de boel belazeren en door het UWV ergens niet meer worden erkend, ook niet ergens anders kunnen werken. Maar bij het UWV is dit niet centraal geregeld, onbegrijpelijk", aldus een oud-UWV-medewerker.

Reactie UWV:

"Alles wat er aan signalen bij UWV binnenkort wordt serieus onderzocht en zal worden meegenomen in het vervolgonderzoek. Het onderzoek naar het jobcoachbedrijf dat mogelijk misbruik heeft gemaakt van Wajonggelden is gestart op basis van zowel in- als externe signalen. Afgelopen jaar heeft de accountantsdienst van UWV een onderzoek gedaan naar de jobcoachregeling waardoor o.a. een aantal interne verbetermaatregelen is doorgevoerd." Tientallen bedrijven doorgelicht De 2 ton aan nu ontdekte fraude is nog maar de ondergrens, verklaart UWV-bestuurder Paling in RTL Nieuws. Het UWV heeft tot nu toe bij AtWork Jobcoaching de uitkeringen van 51 Wajong-klanten onderzocht. Bij het bedrijf stonden de afgelopen jaren vele honderden Wajongers ingeschreven en daar moet nog onderzoek naar worden gedaan.

Ander verdacht bedrijf:

De uitkeringsinstantie heeft daarnaast nog een onderzoek lopen naar een ander verdacht bedrijf. Oud-UWV’ers verklaren dat ook dit bedrijf al in 2006 bezig was met fraudeleuze constructies. Het UWV gaat na het maken van een risicoanalyse bovendien zeker nog twintig tot dertig bedrijven doorlichten die werken met soortgelijke constructie. In totaal zijn er zo’n 500 jobcoachbedrijven.

Maatregelen UWV:

Het UWV kondigt in RTL Nieuws aan om voortaan strenger te controleren. De constructies verbieden waarbij de jobcoach een eigen uitzendbureau opricht, wil de uitkeringsinstantie niet. Deze uitzendbureaus zouden werkgevers veel (administratief) werk en risico’s uit handen nemen. Als deze verdwijnen, vreest het UWV dat werkgevers minder Wajongers zouden gaan inhuren.

Beslag bij AtWork:

Vandaag is bij het bedrijf AtWork Jobcoaching beslag gelegd op alle bezittingen en is de erkenning van dit bedrijf ingetrokken. Opsporingsdienst SIOD en het Openbaar Ministerie bekijken inmiddels of dit bedrijf strafrechtelijk gaat worden vervolgd.

Wajongers overgeplaatst:

De tweehonderd Wajongers die bij AtWork Jobcoaching werken, worden overgeplaatst naar andere jobcoachbedrijven, zo meldt het UWV. De uitkeringsinstantie gaat gedupeerden in een persoonlijk gesprek informeren over de fraudezaak.

Oproep:

Heb jij met dit soort fraude te maken gehad? Neem contact op met onze researchredactie via onderstaand formulier, of door een mail te sturen naar rtlnieuwsresearch@rtl.nl.

Deel 2: Fraudeconstructies Wajong-geld UWV

Er is op meerdere manieren met Wajonggelden gefraudeerd door het jobcoachbedrijf AtWork, en mogelijk ook door andere jobcoachbedrijven. De belangrijkste fraudemethoden op een rijtje.

Fraude met coachingsgelden:

Een jobcoach kan zogenoemde 'coachingsuren' aanvragen voor een Wajonger. Dit zijn uren die de jobcoach denkt nodig te hebben om een Wajonger te begeleiden. Het maximaal aantal coachingsuren was tot voor kort 15% van het totaal aantal contracturen. Als een Wajonger een contract had van 40 uur per week kon een jobcoachbedrijf dus 6 uur aan coaching aanvragen (15% van 40 uur). Sinds 1 juli 2011 is het maximaal aantal coachingsuren door het UWV teruggeschroefd naar 10%.

Coachingbudget:

Om de coaching te kunnen geven, krijgen jobcoachbedrijven een 'coachingsbudget' van het UWV. Als een jobcoach het maximaal aantal coachingsuren aanvraagt, ontvangt hij al snel tussen de 10.000 en 15.000 euro per jaar per Wajonger.

Te veel uren gedeclareerd:

Jobcoachbedrijven kunnen het maximaal aantal coachingsuren aanvragen terwijl ze in werkelijkheid helemaal geen coaching geven. Zo heeft AtWork Jobcoaching veel te veel coachingsuren bij het UWV gedeclareerd. Wajongers kregen soms maar een half uurtje begeleiding per week of helemaal geen begeleiding, terwijl het bedrijf de volle zes uur per week declareerde.

Fraude door detacheringconstructie:

AtWork Jobcoaching werkte met een zogenoemde detacheringconstructie. Waar jobcoachbedrijven normaal gesproken alleen bemiddelen tussen Wajonger en werkgever, nam AtWork Wajongers in dienst om ze vervolgens uit te lenen aan werkgevers.Voor veel werkgevers wordt het aannemen van Wajongers hierdoor aantrekkelijker, omdat ze dan geen risico’s lopen als een Wajonger ziek wordt of om een andere reden uitvalt. Er zijn in Nederland enkele tientallen jobcoachbedrijven die op deze manier werken.

Fraudegevoelige constructie:

Normaal gesproken moet de werkgever bij wie de Wajonger in dienst is een handtekening zetten onder de declaraties van de jobcoach. Met andere woorden: de werkgever moet aangeven of de jobcoach daadwerkelijk de afgesproken coaching heeft gegeven aan de Wajonger. Maar in de detacheringconstructie is de werkgever het jobcoachbedrijf. Dit maakt de constructie erg fraudegevoelig. Het jobcoachbedrijf, AtWork Jobcoaching in dit geval, zette jarenlang een handtekening onder de eigen declaraties.

Fraude met ziektewetgelden:

AtWork Jobcoaching kon door de detacheringconstructie ook frauderen met Ziektewetgelden. Werkgevers die een Wajonger in dienst hebben, krijgen bij ziekte de loonkosten vergoed. AtWork Jobcoaching meldde Wajongers veel langer ziek dan ze daadwerkelijk ziek waren. Soms waren Wajongers er niet eens van op de hoogte dat ze ziek waren gemeld. Ondertussen streek het jobcoachbedrijf de loonkosten op.

Fraude met loonkostensubsidie:

De detacheringconstructie maakt nog een vorm van fraude mogelijk, namelijk fraude met loonkostensubsidie. Een werkgever kan loonkostensubsidie aanvragen voor een Wajonger. Dit houdt in dat een werkgever slechts een deel van de loonkosten betaalt; de rest wordt aangevuld door het UWV. Zo worden de loonkosten laag gehouden en het risico voor de werkgever aanzienlijk beperkt.

Lage loonwaarde:

Het jobcoachbedrijf maakt een inschatting van de ‘loonwaarde’ van een Wajonger. Bij een lage loonwaarde heeft de werkgever (in de detacheringconstructie gelijk aan het jobcoachbedrijf) lage loonkosten. Zo betekent een loonwaarde van 35% dat een werkgever slechts 35% van de loonkosten betaalt.Als het jobcoachbedrijf (in de detacheringsconstructie gelijk aan de werkgever) de loonwaarde expres te laag inschat kan dit veel geld opleveren. Vooral als het bedrijf waar de Wajonger aan is 'uitgeleend' van niets weet en veel meer dan de 35% loonkosten aan het jobcoachbedrijf betaalt.